Przejdź do wersji zoptymalizowanej dla osób niewidzących i słabowidzących
Przejdź do wyszukiwarki
Przejdź do menu górnego
Przejdź do treści głównej
Przejdź do menu prawego
Przejdź do mapy serwisu
Przejdź do stopki
  • Gmina Łańcut
  • Gmina Łańcut
  • Gmina Łańcut
  • Gmina Łańcut
  • Gmina Łańcut
  • Gmina Łańcut

Gmina Łańcut

ul. A. Mickiewicza 2a
37-100 Łańcut
NIP 815 16 32 222
Tel.: 17 225 22 64
fax.: 17 225 65 36

 

Godziny pracy urzędu

poniedziałek      7:00-16:30
wtorek - piątek 7:00-15:00

Strona główna

Handzlówka

 

Miejscowość położona kilkanaście kilometrów na południe od Łańcuta. Zabudowa wsi jest rozlokowana przy lokalnej drodze z Albigowej, na pagórkach po obu stronach rzeka Sawa. Od zachodu graniczy z miejscowością Wola Rafałowska, od południa z Zabratówką i Tarnawką, od wschodu z Husowem, natomiast od północy ze wspomnianą Albigową. Najlepszy dojazd do Handzlówki zapewnia wspomniana wyżej droga oraz lokalne połączenie (droga częściowo nieutwardzona) z przysiółka Honie w Albigowej. 

- handzl_zlotu_2017.jpg          

 

 


 Historia

Wieś lokowana (i zasiedlana kolonistami niemieckimi)w 1381 roku na prawie magdeburskim przez Ottona z Pilczy, wojewodę sandomierskiego, właściciela dystryktu łańcuckiego. Na mocy dokumentu z tegoż roku "rozważny i opatrzny mąż" Lang Hanzyl otrzymał dziedziczne sołectwo w założonej wsi Langynaw (Handzlówka).

Przez dwa stulecia Handzlówka wchodziła w skład posiadłości wspomnianych wyżej Pileckich. Ostatni z nich Krzysztof (zm. po 1596 roku) zastawił, bądź sprzedał wieś Janowi Kostce de Sternberg, wojewodzie sandomierskiemu i jego żonie Zofii z Odrowążków. Po śmierci tej ostatniej osada przypadła jej córce, zamężnej z Aleksandrem księciem Ostrogskim, panem na Tarnowie i Ostrogu. Następnie Handzlówka weszła w skład posiadłości Korniaktów, po których wieś przejęli Antoni Pieściorowski i Jerzy Łowiecki. Po nich dziedzicem został Józef Wisowaty, wojski liwski. W 1744 roku jako posesor był notowany Stefan Chomentowski, opiekun nieletnich braci Józefa Wiszowatego: Kaspra i Kajetana. W ostatniej ćwierci XVIII wieku dziedzicem i kolatorem parafii w Handzlówce został Stanisław Potocki, chorąży koronny. W latach 1815-33 wieś należała do Ignacego Skarbka. Natomiast w roku 1846 wzmiankowano jako właściciela Stanisława Odrowąża Pieniążka, który odsprzedał posiadłość Eligiuszowi i Karolinie Sablewskim. Po nich nowym właścicielem został niejaki Herold. Po bankructwie tegoż wieś należała do Mojżesza Salzmana. W 1892 roku Handzlówkę odkupił Roman Potocki, który we wsi założył ujęcie wodociągowe zaopatrujące w wodę swoją rezydencję w Łańcucie. Po 1900 roku miał miejsce dynamiczny rozwój wsi. Z inicjatywy miejscowych społeczników księdza Władysława Krakowskiego i Franciszka Magrysia założono szkołę oraz cały szereg instytucji i organizacji społecznych takich jak: mleczarnia, straż pożarna, kółko rolnicze, czytelnia, teatr włościński i in.

 


 Zabytki

Kościół parafialny pw. śś Piotra i Pawła usytuowany w centrum wsi, na wzniesieniu w zakolu Sawy, ujętym przez jej dwa lewobrzeżne dopływy. Parafia powstała zapewne w XIV wieku. Pierwszy kościół spalili Tatarzy w 1624 roku. Kolejny, drewniany z około połowy XVII wieku został rozebrany tuż po 1900 roku. Obecną świątynię wzniesiono w latach 1903-08, według projektu Franciszka Stążkiewicza z udziałem budowniczego z Łańcuta Franciszka Lencznarowicza. Neogotycki, orientowany, murowany z cegły, częściowo otynkowany. Trójnawowy, halowy, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Fasada zaakcentowana kwadratową, czterokondygnacjową wieżą. Wewnątrz ołtarz główny, neogotycki wykonany w 1947 roku przez rzeźbiarza z Handzlówki Andrzeja Magrysia oraz ołtarze boczne początku XVIII wieku ( przeniesione ze starego kościoła).

Plebania
Położona na stoku, na wschód od kościoła, wybudowana równolegle ze świątynią. Murowana z cegły, z tynkowanym detalem architektonicznym. Na uwagę zasługuje staranny wystrój elewacji w postaci boniowania, pilastrów oraz obramień okiennych. We wnętrzach plebani urządzono muzeum w której zgromadzono stroje regionalne, przedmioty codziennego użytku, narzędzia. 

Kapliczki

- handzlowka_grunwald_2017.jpg

Pomnik Grunwaldzki usytuowany w środku wsi w miejscu skrzyżowania drogi głównej z drogą prowadzącą do kościoła. Wzniesiony w 1910 roku, zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej, odbudowany przez mieszkańców wsi w 1959. Obok neogotycka kaplica postawiona w miejscu starego kościoła z figurą św. Jana Nepomucena wewnątrz.

- handzlowka_kapliczka_2017.jpg

Kapliczka usytuowana w dolnej części wsi, przy głównej drodze do Albigowej. Drewniana, w formie altanki. Ufundowana w 1882 roku przez rodzinę Międlarów.

Pozostałości folwarku
Folwark tzw. Górny, usytuowany na wzniesieniu, przy polnej drodze biegnącej na wschód. Z całego założenia zachowała się drewniana, konstrukcji zrębowej rządcówka z połowy XIX wieku oraz murowana piwnica. 


Ujęcia wodociągowe
Urządzone w lesie, na południowo wschodnim krańcu wsi, przy granicy z Husowem. Ze starych, nieurzytkowanych obecnie urządzeń zachował się system kilkunastu studzienek oraz murowany zbiornik przeznaczony do gromadzenia wody. Nad wejściem do zbiornika płyta z inskrypcją "Wodociąg ten założył Roman hr. Potocki Trzeci Ordynat na Łańcucie w roku 1893". Warto zaznaczyć, że ujęcia te wykonała słynna wiedeńska firma budowlana GRAMLIK. 
Wokół ujęcia pozostałości dawnego parku leśnego oraz modrzewiowy dom z około 1910 roku, w którym mieszkał nadzorca wodociągów Morawski.

Ciekawsze budynki
W Handzlówce zachowało się wiele zabytkowych budynków, doskonale wpisanych w krajobraz wsi, świadczących o bogactwie i gospodarności jej mieszkańców. Są to budynki zarówno murowane, jak i drewniane. Te pierwsze ozdobione wcale bogatym detalem architektonicznym doskonale naśladują jakże charakterystyczne dla Łańcuta i okolic mieszczańskie domy mieszkalne. Z wielu zachowanych tego typu obiektów warto wymienić domy nr 222, 251, 253, 299, 308. Z budynków drewnianych należy zwrócić uwagę na budynek nr 150, wybudowany w 1920 roku, detalem ciesielskim naśladujący architekturę willową oraz nr 301, który jest chyba najbardziej charakterystycznym przykładem architektury mieszkalnej Handzlówki ozdobnie dekorowana, drewniana część mieszkalna jest posadowiona na wysokiej, kamiennej podmurówce.

 


 Punkty widokowe

Najwspanialszy punkt widokowy w Handzlówce znajduje się na wzniesieniu, powyżej dawnych zabudowań folwarcznych. Rozciąga się stąd widok nie tylko na zespół kościelny i zabudowę wsi, ale również na okoliczne miejscowości. Z tego miejsca doskonale widoczny jest przysiółek Albigowej Honie.
Panoramę Pogórza Dynowskiego obejrzeć można z punktu widokowego na granicy Handzlówki i Zabrotówki. 

- handzlowka_wid_2017__12_.jpg


 Parafia pw. św. Piotra i Pawła

Przypuszczalnie od początku powstania wsi istniał tu kościół parafialny, a przy nim szkoła jako "starożytna" wzmiankowana w 1719 r.

Zaraz po założeniu wsi w 1381 r. zbudowano pierwszy w Handzlówce kościół modrzewiowy pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Zbudowano go nad potokiem, na brzegu urwiska, w miejscu gdzie obecnie znajduje się kaplica. Był to kościół mały, jedno nawowy, prezbiterium obite tapetami, które z czasem niszczały. Ołtarz główny z obrazem św. Apostołów, oraz trzy ołtarze boczne z obrazami:  św. Sebastiana, św. Barbary, Matki Boskiej. Wszystkie ołtarze były złocone. Jeden ołtarz boczny umieszczony po stronie północnej, między ołtarzem Matki Boskiej, a ławkami (nie złocony), został rozebrany i złożony w zachrystii. Obrazy w ołtarzu, oprócz św. Sebastiana były na zasuwę. Za chrzcielnicę służyła stara skrzynia, w której przechowywano wodę chrzcielną. W 1890 r. zakupiono do starego kościoła nową chrzcielnicę. Wykonał ją rzeźbiarz z Kańczugi. Naprawiono też organy, które były całkowicie rozstrojone. Zamiast dwóch miechów zbudowano jeden miech nowy systemem francuskim i wmontowano zupełnie nową klawiaturę. W 1893 r. została wymieniona podłoga w kościele, wyremontowano wieżę kościelną. Słowem - "nie ponętnie przedstawiał się ten dom Boży", pisze ks. Krakowski w kronice z 1889 r. Z kroniki wynika, że dookoła starego kościoła rosły piękne i rozłożyste lipy i świerki, z których stare i spróchniałe, 30 lipca 1831 r, wielka burza i wichura powywracała. Stary kościół rozebrano w 1908 r, a drzewo modrzewiowe przeznaczono na wypalanie cegły potrzebnej na budowę szkoły i plebani. Ze starego kościoła do nowego przeniesiono trzy ołtarze i organy.

 - kosc_handz_2017.jpg

 

Plebania była zlokalizowana nad potokiem poniżej obecnej wymurowanej z cegły w latach 1908-1909 r.. Była zbudowana z drzewa. Składała się z trzech pokoi i kuchni. Rozebrano ją w 1909 r.

Organistówka była usytuowana przy kościele, zbudowana z drzewa z pobliskich lasów. Dzieliła się na dwie części, z dwoma osobnymi wejściami. Obok kościoła znajdował się spichlerz. Chcąc się przedostać z plebani do kościoła za potokiem, albo z kościoła i organistówki na plebanię, trzeba było pokonać ponad 100 schodów bardzo lichej jakości.

Szpital dla ubogich - blisko koło starej plebani, za drogą koło modrzewiowego kościoła istniał w Handzlówce szpital dla ubogich i chorych. Zbudowany na początku XVII w. W sprawozdaniu z wizytacji Handzlówki przeprowadzonej przez biskupa Sierakowskiego z 1744 r. czytamy: " Z okrąglaków w węgły wybudowany, ściany spróchniałe i zgniłe, słomą poszyty. Drzwi do sieni na biegunie stare z zasuwą". W budynku mieściła się piekarnia dla ubogich i chorych.

Budowa nowego kościoła, plebani i domu parafialnego.

Kościół Dnia 17.06.1899 r. zapadła decyzja Komitetu parafialnego o budowie nowego kościoła. Pomimo kontrowersji wokół lokalizacji nowego kościoła ustalono, że stanie on na placu ofiarowanym przez ks. Proboszcza Krakowskiego. Przy budowie pracowali wszyscy mieszkańcy.

W 1903 r. przystąpiono do budowy fundamentów z kamienia. Kamień węgielny pod nowy kościół poświęcił ks. Wicedziekan Piotr Wenc proboszcz z Husowa. Patronami nowego kościoła byli nadal św. Piotr i Paweł Apostołowie. W 1904 r. wymurowano fundament pod wieżę, zrównano cokół, mury wyrównano po sam dach, a w grudniu prowizorycznie pokryto kościół. 

Kościół w Handzlówce pod wezwaniem św. Piotra i Pawła, został zbudowany w latach 1903-1908 z cegły, według projektu Franciszka Strążkiewicza, przez łańcuckiego budowniczego Franciszka Lęcznara. Wewnątrz, korpus główny trójnawowy typu holowego z prezbiterium i czworoboczną wieżą od frontu. Przy nawie południowej kaplica, w niej sklepienia krzyżowo żebrowe na gurtach. Polichromia ornamentalna malowana w 1935 r. przez Stanisława Szmuca. Wnętrze utrzymane w stylu neogotyckim. Ambona drewniana z 1914 r. Ołtarz główny z 1947 r. wykonany przez miejscowego twórcę A. Magrysia. Dwa ołtarze boczne barokowe, przeniesione z poprzedniego kościoła, pochodzące z I połowy XVIII w. W nawie południowej epitafium ks. Władysława Krakowskiego (1858-1906), rodem z Tyczyna, od 1888 wikarego, a później proboszcza w Handzlówce, a jednocześnie cenionego działacza i wielkiego społecznika, budowniczego kościoła. Na frontonie tablica poświęcona pamięci Franciszka Magrysia (1846-1934), wmurowana w 1977.

Plebania (1908-1909) wybudowana na stoku na wschód od kościoła. Murowana z cegły z tynkowanym detalem architektonicznym. Na uwagę zasługuje staranny wystrój elewacji w postaci boniowania, pilastrów oraz obramień okiennych. W chwili obecnej na starej plebani znajduje się muzeum wsi Handzlówki. Należy wspomnieć, że duszą budowy i wyposażenia wnętrza kościoła zajął się wraz z ówczesnym komitetem kościelnym ks. Wojciech Krzyżak.

 

  • 1929 r. wykonano obecną posadzkę w kościele, za księdza Stanisława Banasia. Umeblowanie kościoła to dzieło miejscowego rzeźbiarza Andrzeja Magrysia ( 1912 ambona, 1935 ławki)
  • 1934 r. polichromia wewnątrz świątyni
  • 1970 r. staraniem ks. Ludwika Pustelaka i wiernych pokryto dach kościoła blachą w miejsce dachówki.
  • 1972 r. ogrodzenie żelaznym płotem placu kościelnego
  • 1976 r. instalacja pieca grzewczego na opał oraz modernizacja i rozbudowa oświetlenia elektrycznego kościoła, założenie nowej instalacji nagłaśniającej.

Ksiądz Władysław Krakowski (1858-1906) opisując historię parafii Handzlówka trudno nie wspomnieć osoby ks. W. Krakowskiego inicjatora budowy nowego kościoła, plebani, domu parafialnego, wodociągów we wsi. Ks. Krakowski był jednym z założycieli orkiestry dętej, szkoły parafialnej, chóru, kółka rolniczego, kasy Stefczyka. Był nie tylko wspaniałym pedagogiem ale również duchownym ojcem i przyjacielem swoich wychowanków. Dla gospodarzy urządzał różne odczyty na temat hodowli zwierząt, higieny i racjonalnego żywienia. Potępiał pijaństwo i palenie papierosów. Współpracował z mieszkańcami oraz poświęcał się na rzecz wsi i okolicy.

Nowa plebania zbudowana w 1998 roku, z inicjatywy Komitetu Parafialnego wsi Handzlówka. Dzięki ogromnej pracy i wsparciu finansowym mieszkańców jest ona ozdobą i chlubą wsi. Należy zaznaczyć ogromny wkład duchowy i pomoc przy tym przedsięwzięciu ks. Stanisława Turonia, proboszcza parafii.

Księża, Siostry i Bracia Zakonni wywodzący się z Parafii Handzlówka

Księża:

  • Ks. Michał Kluz
  • Ks. Antoni Rajzer
  • Ks. Władysław Żywiński
  • Ks. Sylwester Rajzer
  • Ks. Józef Kuźniar
  • Ks. Mariusz Pelc

Siostry zakonne:

  • Maria Magryś
  • Agata Morawska
  • Czesława Pelc
  • Wiktoria Lenar
  • Paulina Rajzer
  • Stanisława Rajzer
  • Tekla Kluz
  • Katarzyna Kluz
  • Donata Rajzer
  • Stefania Kluz

Bracia zakonni:

  • Kuba Rogowski
  • Stefan Rajzer
  • Tomasz Podolec
  • Jacek Tendaj

Chronologiczny wykaz księży proboszczów w Handzlówce od 1775-1996 r.:

  1. ks. Jacek Roch Koperski (1775- 1779, 4 lata)
  2. ks. Walenty Albinowski (1780-1792, 12 lat)
  3. ks. Erazm Niecałkiewicz (1792-1796, 4 lata)
  4. ks. Jakub Wojnarski (1797-1797, 1 rok)
  5. ks. Alfons Janowicz (1797-1821, 24 lata)
  6. ks. Antoni Gilewski (1821-1835, 14 lata)
  7. ks. Dionizy Wojnarowicz (1835-1838, 3 lata)
  8. ks. Teodor Rhein (1838-1844, 6 lat)
  9. ks. Ignacy Popkiewicz (1845-1855, 10 lat)
  10. ks. Aleksander Maciagowski (1855-1866, 11 lat)
  11. ks. Wiktor Rondewald (1866-1889, 23 lat)
  12. ks. Władysław Józef Krakowski (1889-1906, 17 lat)
  13. ks. Wojciech Krzyżak (1907-1927, 20 lat)
  14. ks. Stanisław Banaś (1927-1939, 12 lat)
  15. ks. Ludwik Pustelak (1939-1976, 37 lat)
  16. ks. Władysław Sranek (1976-1984, 8 lat)
  17. ks. Bronisław Wawrzkiewicz (1984-1989, 5 lat)
  18. ks. Czesław Wojnar (1989-1996, 7 lat)
  19. ks. Stanisław Turoń (od 1996)
UG Łańcut
Mapa Gminy Sołectwo Kraczkowa Sołectwo Cierpisz Sołectwo Handzlówka Sołectwo Albigowa Sołectwo Wysoka Sołectwo Sonina Sołectwo Głuchów Sołectwo Kosina Sołectwo Rogóżno
Mapa Gminy Sołectwo Kraczkowa Sołectwo Cierpisz Sołectwo Handzlówka Sołectwo Albigowa Sołectwo Wysoka Sołectwo Sonina Sołectwo Głuchów Sołectwo Kosina Sołectwo Rogóżno
projekt i hosting: INTERmedi@ | zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij